Rusya ve Çin Hangi Birlikte? Etik, Epistemoloji ve Ontoloji Perspektifinden Bir İnceleme
Giriş: İnsanlık ve Birliktelik Üzerine Bir Düşünce
Birbirini tanımayan iki kişi bir odada yan yana oturduklarında, birbirlerinin yaşamlarına ne kadar müdahale ederler? Yalnızca fiziksel olarak yakın oldukları için mi bir ilişki kurmuş olurlar, yoksa bilinçli bir seçim, bir irade, ya da bir zorunluluk bu yakınlığı meydana getirmiş midir? Bu tür sorular, insanlık durumunun temel sorgulamalarını kapsar. Tıpkı bu örnekte olduğu gibi, ülkeler de birbirleriyle ilişki kurarken benzer ikilemlerle karşı karşıya kalır: bir arada durdukları için mi bir ilişki vardır, yoksa bu birliktelik bilinçli ve etik bir tercih midir?
Rusya ve Çin’in yakınlaşan siyasi, ekonomik ve kültürel bağları, bu soru etrafında dönebilir. Her iki ülke, zaman zaman birbirlerine zıt yönlerden bakmalarına rağmen, bir arada durduklarında farklı anlamlar taşır. Bu yazıda, Rusya ve Çin’in ilişkisini, etik, epistemolojik ve ontolojik bir perspektiften inceleyeceğiz. Bu yaklaşım, sadece bir siyasi ittifakın ötesine geçip, insana dair derin bir anlam arayışı içinde olacaktır.
Etik Perspektif: Birlikte Olmanın Doğruluğu ve Yanlışı
Etik, doğru ve yanlış arasındaki çizgiyi çizen bir felsefi alan olarak, Rusya ve Çin’in ilişkisini anlamada önemli bir rol oynar. Etik ikilemler, bu iki ülkenin birleşmesinde yalnızca dış dünyaya karşı değil, içsel bir hesaplaşmayı da beraberinde getirir. Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesi ve Çin’in Tayvan üzerindeki baskıları, sadece uluslararası toplumun değil, aynı zamanda bu ülkelerin kendi içlerinde de etik soruları gündeme getirir. Bu durum, Friedrich Nietzsche’nin “üstinsan” ve “güç iradesi” kavramlarına benzer bir tartışma açar: Devletlerin ve toplumların etik anlamda ne kadar “üstün” olma hakkı vardır?
Karl Marx’ın tarihsel materyalizminde, devletler arasındaki ilişkiler ekonomik temellere dayanır. Ancak etik perspektif, bu ilişkilerin yalnızca ekonomik güçle değil, aynı zamanda insan hakları, özgürlük ve adalet anlayışlarıyla şekillendiğini de gözler önüne serer. Rusya ve Çin’in birlikte hareket etmeleri, yalnızca bir ekonomik çıkar birliği değil, aynı zamanda etik bir sorumluluk sorusunu da doğurur. Eğer devletler arasındaki birliktelik, insan haklarına zarar veren bir durumdaysa, bu birliktelik etik olarak ne kadar geçerlidir?
Örneğin, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki insan hakları ihlalleri, Çin’in uluslararası ilişkilerdeki imajını zedelemiştir. Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı da benzer şekilde uluslararası etik tartışmalara yol açmaktadır. Bu bağlamda, iki ülkenin birlikteliği, etik bir sorumluluğun ne şekilde şekillendiğini sorar: Adaletin sağlanması için hangi sorumluluklar üstlenilmelidir? Birlikte olmak, etik bir yükümlülüğü de beraberinde mi getirir?
Epistemolojik Perspektif: Bilgi ve Gerçeklik Arasındaki İlişki
Epistemoloji, bilginin doğasını, sınırlarını ve doğruluğunu sorgulayan bir felsefe dalıdır. Rusya ve Çin’in işbirliği, bilginin nasıl üretildiği ve paylaşıldığı konusunda da önemli soruları gündeme getirir. Her iki ülke de medya ve bilgi akışını kontrol etme konusunda büyük bir güç sahibidir. Bu bağlamda, sorulması gereken soru şudur: Bu ülkeler, kamuoyuna sundukları bilgileri ne kadar objektif bir şekilde sunuyorlar, yoksa bu bilgi akışı, kendi çıkarlarını koruma adına manipüle ediliyor mu?
Michel Foucault’nun “güç ve bilgi” arasındaki ilişkiyi vurgulayan görüşü, bu soruya ışık tutar. Foucault, bilginin iktidar ilişkileriyle iç içe olduğunu ve iktidarın bilgi üretme süreçlerini şekillendirdiğini öne sürer. Rusya ve Çin’in medya üzerinden bilgi akışını kontrol etmesi, bu ülkelerdeki bilginin ne kadar gerçekçi ve doğru olduğunu sorgulamamıza neden olur. Ancak aynı zamanda bu durum, epistemolojik bir krizi de beraberinde getirir: Her iki ülkenin ürettiği bilgi, halklarının gerçekliğe dair algılarını nasıl şekillendiriyor?
Epistemolojik açıdan bakıldığında, bu ülkelerin bir araya gelmesi, yalnızca devletlerin birbirleriyle olan bilgi akışını değil, aynı zamanda toplumların da “gerçeklik” anlayışlarını sorgulamalarını gerektirir. Eğer bilginin doğruluğu ve objektifliği, bu iki ülkenin stratejik kararlarına dayalı olarak şekilleniyorsa, bilgiye duyulan güven nasıl sağlanabilir?
Ontolojik Perspektif: Kimlik, Varoluş ve Gerçeklik
Ontoloji, varlıkların doğasını ve varlıkla ilgili anlamı inceleyen bir felsefi disiplindir. Rusya ve Çin’in birlikteliği, bu iki ülkenin ontolojik varlıklarını ve kimliklerini nasıl tanımladıklarıyla ilgilidir. Bu iki ülkenin bir arada durmasının, sadece bir siyasi ittifak olmadığını, aynı zamanda ontolojik bir karşılıklı varlık oluşturduğunu savunmak mümkündür. Çin ve Rusya, kendi varlıklarını diğer ülkelerle kıyasla nasıl tanımlar? Bu iki devletin ilişkisi, farklı ontolojik kimlikleri ve varlıkları birleştiriyor mu, yoksa kendi varlıklarını savunarak yalnızca güçlerini pekiştiriyorlar mı?
Heidegger’in varlık üzerine geliştirdiği felsefi düşünceler, bu soruya bir bakış açısı kazandırabilir. Heidegger’e göre, varlık, yalnızca fiziksel bir durum değildir; aynı zamanda dil, tarih, kültür ve toplumla şekillenen bir olgudur. Rusya ve Çin’in tarihi ve kültürel bağları, onların ontolojik varlıklarını ve kimliklerini biçimlendirir. Bu iki ülke, tarihi olarak birbirlerinden farklı olsalar da, ortak bir varlık yaratma çabası içindedirler. Peki, bu birliktelik, her iki ülkenin de özgün ontolojik kimliklerine zarar verir mi, yoksa onları daha güçlü bir varlık biçiminde birleştirir mi?
Sonuç: Birlikte Olmanın Anlamı ve Geleceği
Rusya ve Çin’in birlikte durduğu, ancak bu birliğin etik, epistemolojik ve ontolojik açıdan ne kadar sağlam olduğu sorusu, sadece bu iki ülke için değil, dünya için de büyük önem taşır. Etik ikilemler, bilgi akışındaki şüpheler ve varlıkların ontolojik tanımları, bu birlikteliğin sadece dışsal bir strateji olmadığını, aynı zamanda derin felsefi soruları da gündeme getirdiğini gösterir. Bu noktada, bu iki ülkenin birlikteliği, insanlık durumuna dair büyük bir soruyu gündeme getirir: Gerçekten birlikte olmak, sadece çıkarlar ve güçle mi mümkün olur, yoksa daha derin, etik ve ontolojik bir bağ kurarak mı?
Bu sorular, insanlık ve toplumlar arasındaki bağları, sadece fiziksel değil, düşünsel ve ruhsal bir düzeyde de sorgulamamıza olanak tanır. Rusya ve Çin’in ortaklıkları, bu bağlamda, bizlere insan olmanın daha derin anlamlarını hatırlatır.